Toolkit Gezondheidsvaardigheden

In de toolkit Gezondheidsvaardigheden treft u hulpmiddelen en instrumenten (tools) aan om mensen met lage gezondheidsvaardigheden te herkennen en de communicatie met hen te verbeteren. Ook vindt u in deze toolkit algemene informatie over gezondheidsvaardigheden en actuele berichtgeving (o.a. over de Allantie Gezondheidsvaardigheden en het Congres Gezondheidsvaardigheden va s eptember 2010).

Beknopte indeling toolkit 
Wie direct met de toolkit aan de slag wil, kan hier een keuze maken uit de rubrieken. Voor wie eerst meer wil weten over de achtergronden en de opbouw is het aan te bevelen de achtergrondinformatie door te nemen.

Achtergrondinformatie 
Niet iedereen is even vaardig in het vinden en begrijpen van informatie en advies over gezondheid en zorg. Om dat wel goed te kunnen, zijn verschillende soorten vaardigheden nodig. Vaardigheden zoals lezen en schrijven, informatie zoeken en vergelijken en vragen durven stellen. We noemen dit gezondheidsvaardigheden. Internationaal wordt de term 'health literacy' gebruikt.

Mensen met een laag opleidingniveau, ouderen en allochtonen hebben vaak een laag niveau van gezondheidsvaardigheden. Aansluiten bij het bestaande niveau van vaardigheden en waar mogelijk dat niveau verhogen, heeft rechtstreeks effect op de gezondheid van het individu. Dit vraagt een aangepaste werkwijze van alle professionals en instellingen in de gezondheidsbevordering en gezondheidszorg. Dat geldt ook voor beleidsmakers die verantwoordelijk zijn voor gezondheid, welzijn en educatie.

Hoe is de toolkit opgebouwd?
De tools zijn gerangschikt in verschillende rubrieken:

  • Tools om de gezondheidsvaardigheden van de doelgroep te herkennen: checklisten, vragenlijsten en andere handige hulpmiddelen die u kunt gebruiken om er achter te komen of u te maken heeft met mensen met lage gezondheidsvaardigheden;
  • Tools voor professionals: tools die u helpen om uw communicatie met mensen met lage gezondheidsvaardigheden te verbeteren zoals checklisten voor eenvoudige mondelinge communicatie, maar ook tips voor het aanpassen van voorlichtingsmateriaal zoals websites of folders;
  • Tools voor organisaties: tools die u kunt gebruiken om het beleid van uw organisatie af te stemmen op de dienstverlening aan mensen met lage gezondheidsvaardigheden;
  • Tools voor eindgebruikers: tools voor mensen met lage gezondheidsvaardigheden zelf, bijvoorbeeld eenvoudig voorlichtingsmateriaal over zelfzorg.

Daarnaast is er een overzicht van publicaties opgenomen, met verwijzingen naar literatuur en een overzicht van links met verwijzingen naar relevante websites. In alle rubrieken staan zowel Nederlandse als internationale voorbeelden. Per rubriek wordt kort informatie gegeven over de inhoud en staat het overzicht van instrumenten. Als u vervolgens op een instrument klikt, volgt een scherm met informatie over dat specifieke hulpmiddel, zoals wat is de inhoud? en door wie is het ontwikkeld?  Onderaan de beschrijving vindt u een link naar het instrument. Veel van de instrumenten kunt u zelf als PDF-bestand downloaden.

Rol NIGZ
Het NIGZ zet zich in om het thema gezondheidsvaardigheden hoog op de agenda te krijgen van beleidsmakers en professionals in de zorg en gezondheidsbevordering.  Ook  ontwikkelen wij met relevante partners aanvullende hulpmiddelen om gezondheidsvaardigheden te herkennen. Wij maken voorlichtingsmaterialen afgestemd op mensen met lage gezondheidsvaardigheden en adviseren andere professionals en organisaties hierover. Tenslotte adviseren en trainen wij professionals in de zorg en gezondheidsbevordering wanneer zij hun communicatie beter willen afstemmen op mensen met lage gezondheidsvaardigheden.

Voor wie is deze toolkit bedoeld?
De toolkit is voor iedereen in de zorg en gezondheidsbevordering die zelf informatie en adviezen geeft aan mensen met lage gezondheidsvaardigheden. Daarnaast kunnen ook ondersteunende functionarissen zoals coördinatoren patiëntenvoorlichting in ziekenhuizen, medewerkers gezondheidsbevordering of beleidsmedewerkers bij bijvoorbeeld GGD-en, thuiszorgorganisaties of landelijke thema instituten hun voordeel doen met deze toolkit.

Toelichting op de samenstelling
Gezondheidsvaardigheden krijgen in Nederland nog niet veel aandacht. Onze zoektocht naar Nederlandse instrumenten heeft slechts een beperkt resultaat opgeleverd. Hulpmiddelen uit Nederland zijn vooral gericht op het herkennen van en omgaan met laaggeletterdheid. De Nederlandse hulpmiddelen hebben we daarom aangevuld met internationale hulpmiddelen gericht op andere vaardigheden zoals het kunnen begrijpen en toepassen van informatie, het kunnen communiceren over gezondheid en ziekten en het kunnen maken van weloverwogen keuzes.

  • In het Engels wordt de term 'health literacy' gebruikt. Bij de beschrijving van Engelstalige hulpmiddelen is er voor gekozen de term 'health literacy' aan te houden.
  • Bij het samenstellen van deze toolkit is met name gezocht naar instrumenten die online beschikbaar zijn, zodat u deze direct kunt inzien. Enkele instrumenten die niet online beschikbaar zijn (bijvoorbeeld trainingen of bepaalde boeken) vonden we dermate belangrijk dat we ze toch hebben opgenomen in de toolkit. 
  • Slechts van weinig hulpmiddelen is bekend of zij effectief zijn. Ook als informatie daarover niet beschikbaar was, hebben we deze hulpmiddelen toch opgenomen in de toolkit. Op die manier geven we een zo volledig mogelijk overzicht van de bij ons beschikbare kennis op dit moment. De toolkit zal steeds worden aangepast met actuele voorbeelden.

Copyright van de instrumenten
In de toolkit staat per instrument beschreven wie de eigenaar is.  Mocht u eigenaar zijn van een instrument en bezwaar hebben tegen opname in deze toolkit, geef dat dan aan ons door.  Wij verwijderen uw instrument dan uit de toolkit.
Ook als u een (nieuw) instrument heeft dat past in deze toolkit, laat het ons dan weten. We nemen het graag op. U kunt daarvoor mailen naar gezondheidsvaardigheden@nigz.nl.

De Toolkit Gezondheidsvaardigheden is eigendom van het NIGZ.

 

Dit project is onderdeel van het programma: