Spring naar content
Dossiers

Achtergronden allochtonen


Het belang van achtergrondkennis van allochtonen

Bij het opzetten en uitvoeren van gezondheidsbevorderende activiteiten zul je meer effect bereiken als je maatwerk kunt leveren. Voor de allochtone doelgroep betekent dit dat je rekening houdt met hun sociale en economische positie en met de culturele bagage die zij hebben meegenomen.

Het juiste recept is niet te geven!
Vaak wordt er gevraagd naar recepten, bijvoorbeeld: 'wat moet ik doen met Marokkaanse vrouwen?'. Er zijn inmiddels drie generaties migranten in Nederland met grote verschillen in opleiding , positie, bereikbaarheid, geloofsbeleving en gezondheidsproblemen. Zoek daarom naar de aspecten die tellen voor de groep die je wilt bereiken. Generaliseer zo min mogelijk en vraag bij de voorbereiding en tijdens de uitvoering veel aan de doelgroep zelf. Het is goed je te verdiepen in bepaalde achtergronden, maar een open houding en kritisch kijken naar je eigen vanzelfsprekendheden is zeker zo belangrijk.

Naar boven


Cijfers

Op 1 juni 2009 telde Nederland ruim 3,2 miljoen allochtonen. Onder allochtonen worden personen verstaan van wie tenminste één ouder in het buitenland is geboren. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen personen die zelf in het buitenland zijn geboren (eerste generatie) en personen die in Nederland zijn geboren (tweede generatie).

Er zijn iets minder westerse allochtonen (45%) dan niet-westerse (55%). Onder de westerse allochtonen vormen Duitsers en personen uit Indonesië en voormalig Nederlands-Indië de grootste herkomstgroepen. De leeftijdsstructuur van de westerse allochtonen lijkt erg op die van de totale bevolking van Nederland. De grootste groep niet-westerse allochtonen wordt gevormd door Turken, op de voet gevolgd door Surinamers en Marokkanen.

Naar boven


De gezondheidstoestand van allochtonen

De gezondheidstoestand van allochtonen is over het algemeen minder goed dan die van autochtone Nederlanders. Er blijken echter wel enkele uitzonderingen te bestaan, zowel wat betreft gezondheidsprobleem als etnische groep. Ook het zorggebruik van allochtonen wijkt af van dat van autochtone Nederlanders, maar niet altijd ten nadele van allochtonen.

Belangrijkste gezondheidsproblemen en risico's:

  • Diabetes mellitus (website Focus) komt vaker voor bij Turken, Marokkanen en Surinamers
  • Er komt vaker een verhoogde bloeddruk voor bij allochtonen ouder dan 35 jaar
  • Bij Surinamers, Antillianen, Marokkanen en Turken komt meer overgewicht voor dan bij de autochtonen
  • Turkse mannen roken meer dan Nederlandse mannen
  • Surinamerse en Antilliaanse mannen zijn vaker zware drinkers dan autochtonen
  • Er wordt minder vaak gesport dan bij de autochtone groep
  • Turkse en Marokkaanse ouderen hebben vaker depressieve klachten

Naar boven


Gezondheidsverschillen

Marokkaanse mannen boven de 40 jaar hebben een gunstigere levensverwachting dan autochtone mannen in deze leeftijdsgroep, vanwege het uitblijven van hart- en vaatziekten. Dit kan samenhangen met het geringe drank- en tabaksgebruik onder oudere Marokkaanse mannen. Ook hun voedingsgewoonten zijn soms gezonder van aard. Voor bepaalde groepen allochtonen geven gezondheidsenquêtes echter een somber beeld als het gaat om risicofactoren en de gezondheidstoestand. Zo komt overgewicht meer voor onder Marokkanen en Turken dan onder autochtonen. Daarnaast blijkt dat allochtonen gemiddeld negatiever oordelen over hun eigen gezondheid dan autochtonen.

Langdurige werkloosheid, sociaal isolement, schulden, slechte huisvesting en in veel gevallen ook nog een onzekere verblijfsstatus maken allochtonen daarbij extra kwetsbaar voor psychische ziekten. Ook wanneer rekening gehouden wordt met sociaal-economische factoren zoals opleiding en inkomen, blijken bepaalde gezondheidsproblemen vaker voor te komen bij niet-westerse allochtone groepen. Er wordt verondersteld dat genetische factoren een rol spelen bij de verhoogde prevalentie van sommige ziekten onder niet-westerse allochtonen, zoals diabetes onder Surinamers. Dit onderstreept het belang van gerichte ziektepreventie en gezondheidsbevordering bij niet-westerse allochtonen.

Naar boven

Preventie gericht op allochtonen

Bij preventie gericht op allochtonen gaat het hoofdzakelijk om de niet-westerse allochtonen. Bij hen is vaak sprake van een opeenstapeling van factoren die dikwijls samengaan met een slechtere gezondheid en/of een geringer gebruik van preventieve zorg. Zo hebben niet-westerse allochtonen bijvoorbeeld in vergelijking met autochtonen vaak een laag opleidingsniveau en een laag inkomen. Ook hebben niet-westerse allochtonen over het algemeen een minder gunstige arbeidsmarktpositie dan autochtonen en wonen zij vaak in achterstandswijken van de grote steden. Het wonen in een achterstandswijk brengt gezondheidsproblemen met zich mee door de minder gunstige sociale en fysieke omgeving in de wijk. Daarnaast richt preventie zich ook op het behoud van het goede gedrag zoals een lage alcoholconsumptie en goede eetgewoonten.

Naar boven

Het overheidsbeleid

Het beleid van de rijksoverheid is gericht op het tegengaan en verkleinen van gezondheidsachterstanden van mensen die in een kwetsbare positie verkeren, waaronder allochtonen. Op verschillende gezondheidsgebieden bestaat speciale aandacht voor allochtonen. Bijvoorbeeld op het gebied van soa en hiv is het doel om de landelijke soa- en hiv-preventie meer toe te spitsen op allochtonen. Ook op het gebied van bewegen, bestaat speciale aandacht voor allochtonen, waarop het programma 'Meedoen allochtone jeugd door sport (2006-2010)' (website MinVWS) zich richt. Het rijksbeleid is er ook op gericht om de achterstand in de het gebruik van de preventieve gezondheidszorg van mensen uit kwetsbare groepen tegen te gaan. Dit gebeurt door te zorgen voor een kwalitatief goed en toegankelijk zorgaanbod dat aansluit op de zorgvraag van specifieke doelgroepen, zoals allochtonen.

Naar boven


Overzicht Multiculturele feestdagen 2010

Schema van de belangrijkste islamitische feestdagen.

Naar boven

Wat doet het NIGZ?

Het NIGZ vertaalt kennis over de gezondheidssituatie van allochtonen in gerichte gezondheidsbevordering. Dat gebeurt door:

  • Vertalen van beschikbare kennis en kerncijfers over de gezondheidssituatie in geschikte basisinformatie voor gezondheidsbevorderende activiteiten voor allochtonen.
  • Signaleren van de gezondheidsvragen van allochtonen en hen informeren over gezondheid.
  • Ontwikkelen van specifieke voorlichtingsmaterialen en -methodieken.
  • Ondersteunen van professionals en hulpverleners door deskundigheidsbevordering, advisering, projectbegeleiding en instrumentontwikkeling.
  • Ondersteunen van lokale, regionale en landelijke projecten.

Naar boven

Bijgewerkt op 19 februari 2010.